RUCHY PUSTELNICZE I MONASTYCZNE

Szklarska Poręba Ewolucja chrystianizmu, wywołana jego ugodą z Cesarstwem, potęgowała niezadowolenie gorliwych członków gmin kościelnych. Nabierali oni przekonania, że w nowych warunkach nie da się w ich obrębie pędzić życia zalecanego przez ewangelię. Ten przeto, kto nie chce z jej wskazań rezygnować, winien osiągać cele przez nią wskazane na drodze całkowitego zerwania ze społeczeństwem, w samotności pustelni, przy stosowaniu jak najostrzejszej ascezy. Toteż pustelnictwo, które sporadycznie występowało wśród chrześcijan na wschodzie już w III w., w IV nabrało charakteru masowego.

W tym samym czasie wykształciła się zeń nowa forma, jaką jest organizacja cenobitalna czyli monastyczna. Zrywała ona z samotnictwem pustelników, zastępując je wspólnym życiem grupy pozostającej pod jednolitym kierownictwem i określoną regułą, czyli po polsku „zakonem\". Nazwę tę przeniesiono z czasem na samą organizację, nazywając ją zakonną. Ruch pustelniczo-zakonny, zapoczątkowany w Egipcie, ogarnął poprzez Palestynę i Mezopotamię wschodnie połacie Cesarstwa. Narzucenie mu jednolitej reguły (bazyliańskiej).,przez Bazylego, biskupa Cezarei (zm. 379), związało go z hierarchią kościelną. Kontrolowany w ten sposób, stał się dla Kościoła swoistą klapą bezpieczeństwa, rozładowującą niezadowolenie wiernych, którzy tęsknili do doskonałości życia pierwotnych gmin chrześcijańskich. RTV